Ścieżka edukacyjna „Góra Skobla” to czerwono znakowana trasa w Biebrzańskim Parku Narodowym, która łączy w sobie przyrodę, historię i widoki na dolinę Biebrzy. Zaczyna się przy siedzibie Parku w Osowcu-Twierdzy i prowadzi przez kompleks leśny z betonowymi schronami z czasów carskiej twierdzy. Na szczycie wzniesienia czeka drewniana wieża widokowa, z której można obserwować okolicę, a wiosną – migrujące ptaki.

Spacer przez las z historią w tle

Trasa liczy około 2 km i prowadzi przez różne typy lasu. Na początku idzie się przez bór sosnowy, gdzie widać jak wygląda las w różnych fazach rozwoju – od młodych drzew po stare sosny. W podszyciu rosną klony, trzmielina, głóg i jarzębina, ale można też trafić na gatunki, które nie są rodzime dla polskiej flory.

To ślad po Rosjanach, którzy budując twierdzę Osowiec przywieźli tu rośliny ze swoich terenów – parcelinę trójlistkową, śnieguliczkę białą czy karaganę syberyjską. Spacerując, można się zastanowić jak to jest, że te krzewy przetrwały tu ponad sto lat.

Dalej las zmienia charakter i przechodzi w grąd – las liściasty z dębami, lipami, jesionami i grabami. Wczesną wiosną na ziemi pojawia się kolorowy dywan z przylaszczki, zawilców i kokoryczek. Latem miejscami zakwita lilia złotogłów.

Schrony bojowe i fortyfikacje

Po drodze mijają się betonowe schrony bojowe – pozostałości po Forcie I twierdzy Osowiec. Jeden z nich, przy przystanku numer 2, zachował się naprawdę dobrze i można zobaczyć jak wyglądały te umocnienia. Fortyfikacje zaczęto budować w 1912 roku, więc mają ponad 110 lat.

Nazwa „Góra Skobla” pochodzi od rosyjskiego generała Michaiła Skobielewa. To najwyższe wzniesienie w okolicy – 118,4 metra nad poziomem morza. Może nie brzmi imponująco, ale nad doliną Biebrzy wznosi się stromym stokiem o wysokości około 12 metrów.

Twierdza Osowiec była jedną z kluczowych fortyfikacji carskiej Rosji. Podczas I wojny światowej przetrwała słynny atak gazowy w 1915 roku, znany jako „atak umarłych” – rosyjscy obrońcy, mimo zatrucia chlorem, ruszyli do kontrataku i odparli Niemców.

Wieża widokowa i obserwacja ptaków

Główną atrakcją jest drewniana wieża widokowa na szczycie Góry Skobla. Z góry rozciąga się widok na rzekę Biebrzę, Fort II Zarzeczny i miejscowość Osowiec. Wiosną, szczególnie w marcu i kwietniu, to doskonałe miejsce do obserwacji migrujących ptaków.

W dolinie Biebrzy można wtedy zobaczyć gęsi gęgawy, gęsi białoczelne, zbożowe, łabędzie nieme i krzykliwe oraz różne gatunki kaczek. Czasem przeleci bielik czy orlik. Warto mieć ze sobą lornetkę.

Dla kogo ta ścieżka

Trasa jest łatwa i przyjemna – 2 kilometry można spokojnie przejść w pół godziny, ale jeśli chce się poczytać tablice informacyjne, zajrzeć do schronów i poobserwować okolicę z wieży, lepiej zarezerwować godzinę lub więcej. Ścieżka ma 12 punktów przystankowych z opisami przyrody i historii.

Sprawdzi się dla rodzin z dziećmi – nie ma stromych podejść, a dzieci lubią odkrywać betonowe bunkry. Miłośnicy historii docenią fortyfikacje, a osoby interesujące się przyrodą – różnorodność roślin i możliwość obserwacji ptaków. Z wózkiem dziecięcym czy rowerem może być miejscami trudno, szczególnie w lesie – najlepiej sprawdzają się zwykłe buty do chodzenia.

Połączenie z innymi trasami

Ścieżka „Góra Skobla” kończy się na parkingu przy polu biwakowym „Bóbr” niedaleko drogi krajowej nr 65. Można ją połączyć z drugą popularną trasą w okolicy – zieloną ścieżką edukacyjną „Kładka”, która prowadzi przez torfowiska i tereny podmokłe. Razem dają około 4 km spaceru.

Wiele osób łączy obie ścieżki w jedną wycieczkę, przechodząc przez stary most na Biebrzy, który jest wyłączony z ruchu pojazdów i stanowi świetny punkt widokowy. Po drodze mijają się też fortyfikacje Fortu II.

W Biebrzańskim Parku Narodowym znajduje się kilka ścieżek edukacyjnych. Oprócz „Góry Skobla” i „Kładki” można przejść trasą „Grobla Honczarowska” czy odwiedzić Fort IV. Każda pokazuje inny aspekt tego wyjątkowego terenu.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Wejście na ścieżki Biebrzańskiego Parku Narodowego wymaga zakupu karty wstępu. Bilet normalny kosztuje 8 zł, ulgowy 4 zł (ceny z 2020 roku, warto sprawdzić aktualne). Bilety można kupić w siedzibie Parku w Osowcu-Twierdzy (adres: Osowiec-Twierdza 8, 19-110 Goniądz) lub online przez stronę biebrza.eparki.pl.

Ścieżka jest dostępna cały rok, przez całą dobę. Najlepszy czas na wizytę to wiosna – wtedy kwitną rośliny wczesnowiosenne i można obserwować ptaki. Latem jest zielono i spokojnie, jesienią las zmienia kolory. Zimą może być ślisko na stromszych fragmentach.

Parking znajduje się przy budynku dyrekcji Biebrzańskiego Parku Narodowego w Osowcu-Twierdzy. To stamtąd zaczyna się czerwony szlak. Osowiec-Twierdza leży przy drodze krajowej nr 65 łączącej Białystok z Augustowem, więc dojazd samochodem jest prosty. Z Białegostoku to około 50 km, z Augustowa podobnie.

W Punkcie Informacji Turystycznej przy siedzibie Parku można kupić przewodnik po ścieżce za kilka złotych (zimą 2016 kosztował 4 zł). Warto go wziąć – opisuje szczegółowo wszystkie przystanki i pomaga zrozumieć co się widzi. Tam też można zapytać o aktualne warunki na szlaku i inne atrakcje w okolicy.